Συμμετέχοντας σε πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, και με αφορμή το υλικό που μας διατέθηκε από το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ελευσίνας με τίτλο «Ελευσίνα, αστικό μονοπάτι για… μύστες της αειφορίας», περπατήσαμε στους δρόμους μιας πόλης-σύμβολο, για να ανακαλύψουμε πώς το παρελθόν συναντά το μέλλον μας.
Από τον «Σιτοβολώνα» στην Εκβιομηχάνιση
Η Ελευσίνα δεν ήταν πάντα το τσιμεντωμένο και βεβαρημένο αστικό τοπίο που βλέπουμε σήμερα. Στην αρχαιότητα, το Θριάσιο πεδίο ήταν ένας πλούσιος κάμπος και «σιτοβολώνας», αφιερωμένος στη θεά της γεωργίας, τη Δήμητρα. Σύμφωνα με τον μύθο, εδώ διδάχθηκε η καλλιέργεια των σιτηρών για να μοιραστεί η τροφή στην ανθρωπότητα.
Ωστόσο, η έλευση της βιομηχανικής επανάστασης τον 19ο και 20ό αιώνα άλλαξε δραματικά τη φυσιογνωμία της περιοχής. Η ραγδαία εκβιομηχάνιση και αστικοποίηση έφεραν εργοστάσια, διυλιστήρια και χαλυβουργίες δίπλα σε αρχαία μνημεία και κατοικίες, χωρίς καμία πρόβλεψη για την προστασία του περιβάλλοντος. Το αποτέλεσμα ήταν η σοβαρή ατμοσφαιρική και θαλάσσια ρύπανση, η απώλεια του φυσικού εδάφους και η μετατροπή της πόλης σε μια «αστική θερμική νησίδα».
Γεωπονία και Περιβάλλον: Η ανάγκη για Αειφορική Διαχείριση
Για εμάς στον Τομέα Γεωπονίας, η ισορροπία των τριών πυλώνων της αειφορίας (περιβάλλον, οικονομία, κοινωνία) είναι ξεκάθαρη προϋπόθεση για την επιβίωση. Όπως μάθαμε στο πρόγραμμα, οι πόλεις καταλαμβάνουν ελάχιστη έκταση στον πλανήτη αλλά συγκεντρώνουν τεράστιους πληθυσμούς και καταναλώνουν τεράστιους πόρους.
Η σύγχρονη πραγματικότητα, όμως, δείχνει ότι υπάρχουν λύσεις:
- Αστικό Πράσινο: Η ενίσχυση της βλάστησης με αυτόχθονα φυτά της ελληνικής χλωρίδας (όπως η δάφνη, η χαρουπιά και η πικροδάφνη) ρυθμίζει το μικροκλίμα, βελτιώνει την ποιότητα του αέρα και συμβάλλει στη διαχείριση των υδάτων.
- Κυκλική Οικονομία και Επανάχρηση: Τα ανενεργά βιομηχανικά κτίρια (όπως το παλιό Ελαιουργείο-Σαπωνοποιείο που φιλοξενεί τα «Αισχύλεια» ή το παλιό εργοστάσιο Βότρυς) δεν πρέπει να αφήνονται στην εγκατάλειψη. Με την επανάχρησή τους σε πολιτιστικούς χώρους ή μουσεία, εξοικονομούνται πόροι και διασώζεται η ιστορική μνήμη της κοινωνίας.
- Βιώσιμη Κινητικότητα: Η προτίμηση στους πεζοδρόμους, στο ποδήλατο και στα μέσα μαζικής μεταφοράς μειώνει δραστικά τους ρύπους και την ηχορύπανση.
Γίνονται «Μύστες» της Αειφορίας
Τα αρχαία Ελευσίνια Μυστήρια δίδασκαν στους ανθρώπους πώς να σέβονται τους κύκλους της φύσης και της ζωής. Σήμερα, οι «μύστες της αειφορίας» είμαστε εμείς οι μαθητές και οι πολίτες που συνειδητοποιούμε ότι η προστασία του περιβάλλοντος είναι στο χέρι μας.
Ως μαθητές του Τομέα Γεωπονίας, δεσμευόμαστε να μεταφέρουμε αυτή τη γνώση στο σχολείο και την κοινωνία μας. Στεκόμαστε υπέρ της προστασίας των φυσικών πόρων, της ανακύκλωσης, της μείωσης των αποβλήτων και του σχεδιασμού πόλεων που σέβονται τον άνθρωπο και το περιβάλλον. Το μέλλον της πόλης και του πλανήτη μας δεν είναι προδιαγεγραμμένο, χτίζεται μέσα από την ενεργό συμμετοχή όλων μας.
Eleusina – From the ancient granaries to the modern factories
As part of an environmental education program, and drawing on the materials provided to us by the Eleusina Environmental Education Center titled “Eleusina, an Urban Trail for…experts in Sustainability”, we walked the streets of this iconic city to discover how the past meets our future.
From the “granaries” to Industrialization
Eleusina was not always the concrete-covered, overburdened urban landscape we see today. In antiquity, the Thriasian Plain was a fertile plain and “weat granary”, dedicated to Dimitra, the goddess of agriculture. According to the myth, it was here that the cultivation of grains was taught so that food could be shared with humanity.
However, the advent of the Industrial Revolution in the 19th and 20th centuries dramatically changed the character of the region. Rapid industrialization and urbanization brought factories, refineries, and steel mills right next to ancient monuments, with no provision for environmental protection. The result was severe air and water pollution, the loss of natural soil, and the transformation of the city into an “urban heat island.”
Agriculture and the Environment: the need of sustainable management
For students in the Departmnet of Agriculture, the balance of the three pillars of sustainability – environment, economy, society – is a clear prerequisite for survival. As we learned in the program, cities occupy a minimal amount of land on the planet but are home to massive populations and consumeenormous resources.
Modern reality, however, shows that solutions exist:
- Urban Greenery: Promoting vegetation with native plants of the Greek flora (such as laurel, carob, and oleander) regulates the microclimate, improves air quality, and contributes to water management.
- Circular Economy and Reuse: Disused industrial buildkings (such as the old Olive Oil Mil and Soap Factory that houses the “Aeschyleia” festival or the old Votrys factory) should not be left to fall int disrepair. By repurposing them as cultural spaces or museums, resources are conserved and society’s historical memory is preserved.
- Sustainable Mobility: Prioritizing sidewalks, bicycles, and public transporation drastically reduces pollution and noise pollution.
Becoming “Experts” of Sustainability
The ancient Eleusinian Mysteries taught people how to respect the cycles of nature and life. Today, we – the students and citizens who realize that protecting the environment is in our hands – are the “experts of sustainability”.
As students in the Department of Agriculture, we are committed to sharing this knowledge with our school and our community. We advocate for the protection of natural resources, recycling, waste reduction, and urban planning that respects both people and the environment. The future of our city adn our planet is not predetermined; it is built through the active participation of all of us.
Location
ATHENS
